Trong nhiều năm qua, mỗi khi trí tuệ nhân tạo (AI) có một bước tiến lớn, câu hỏi thường được đặt ra là: “Liệu AI có thay thế con người hay không?”. Tuy nhiên, theo một góc nhìn mới từ Satya Nadella – CEO Microsoft, vấn đề đáng lo ngại nhất không phải là việc AI thay thế lao động, mà là nguy cơ các doanh nghiệp và ngành công nghiệp đánh mất giá trị cốt lõi của mình khi quá phụ thuộc vào một số ít mô hình AI khổng lồ.

Thông điệp của ông đang thu hút sự quan tâm lớn trong cộng đồng công nghệ toàn cầu, bởi nó phản ánh một nghịch lý rất đáng chú ý của kỷ nguyên AI: AI càng trở nên thông minh, chuyên môn của con người lại càng trở nên quan trọng hơn.

NGUY CƠ AI LÀM SUY GIẢM GIÁ TRỊ CỐT LÕI CỦA DOANH NGHIỆP

Sự phát triển mạnh mẽ của các mô hình AI hiện nay đang mở ra khả năng xử lý lượng kiến thức khổng lồ chưa từng có. Chúng có thể đọc, phân tích, tổng hợp và tạo ra nội dung với tốc độ vượt xa con người.

Điều này mang lại lợi ích rất lớn về năng suất. Tuy nhiên, nếu mọi doanh nghiệp đều phụ thuộc vào cùng một số nền tảng AI, một câu hỏi quan trọng xuất hiện:

Điều gì sẽ tạo nên sự khác biệt giữa các doanh nghiệp?

Trong nhiều ngành nghề, lợi thế cạnh tranh vốn được xây dựng từ kinh nghiệm chuyên môn, quy trình vận hành riêng, tri thức tích lũy qua nhiều năm và khả năng giải quyết các vấn đề đặc thù. Khi các hệ thống AI có thể tiếp cận và xử lý phần lớn lượng kiến thức đó, nguy cơ xảy ra là doanh nghiệp dần đánh mất bản sắc chuyên môn của mình.

BÀI HỌC TỪ THỜI KỲ TOÀN CẦU HÓA

Để lý giải cho mối lo ngại này, nhiều chuyên gia công nghệ đã liên hệ đến giai đoạn đầu của toàn cầu hóa.

Trong thời kỳ đó, nhiều doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất hoặc dịch vụ sang các quốc gia có chi phí thấp hơn nhằm tối ưu lợi nhuận. Trên bề mặt, năng suất và tăng trưởng kinh tế vẫn được duy trì. Tuy nhiên, về lâu dài, nhiều nền kinh tế phải đối mặt với tình trạng mất dần năng lực sản xuất nội tại, thiếu hụt việc làm chất lượng cao và suy giảm sức cạnh tranh ở một số ngành nghề.

Kịch bản tương tự hoàn toàn có thể xảy ra với AI.

Nếu doanh nghiệp giao toàn bộ hoạt động xử lý tri thức cho các hệ thống AI bên ngoài mà không xây dựng năng lực riêng, phần giá trị quan trọng nhất có thể dần dịch chuyển khỏi tổ chức. Khi đó, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà có nguy cơ trở thành nơi tập trung toàn bộ tri thức của ngành.

VÌ SAO AI CÀNG GIỎI THÌ CHUYÊN MÔN CON NGƯỜI CÀNG QUAN TRỌNG?

Đây là điểm đáng chú ý nhất trong quan điểm của CEO Microsoft.

Nhiều người cho rằng khi AI có thể thực hiện các công việc ngày càng phức tạp thì vai trò của con người sẽ giảm đi. Thực tế có thể diễn ra theo chiều ngược lại.

AI có thể tạo ra câu trả lời, nhưng con người quyết định đâu là câu hỏi đúng

Một mô hình AI có thể phân tích dữ liệu, đề xuất giải pháp hoặc tạo ra hàng trăm phương án trong vài giây.

Tuy nhiên, AI không tự xác định được mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp. Nó không hiểu được bối cảnh kinh doanh, tham vọng dài hạn hay những ưu tiên mang tính đặc thù của từng tổ chức.

Người quyết định hướng đi vẫn là con người. Trong thời đại AI, kỹ năng đặt câu hỏi, xác định vấn đề và lựa chọn mục tiêu sẽ trở thành năng lực có giá trị hơn bao giờ hết.

Kinh nghiệm thực tiễn là thứ AI khó thay thế

AI được huấn luyện từ dữ liệu quá khứ. Trong khi đó, các chuyên gia sở hữu những kinh nghiệm được hình thành từ thực tế triển khai, va chạm với thị trường và xử lý những tình huống chưa từng có tiền lệ.

Ví dụ, AI có thể phân tích báo cáo tài chính rất nhanh. Nhưng khi cần đánh giá tác động của biến động địa chính trị, thay đổi hành vi khách hàng hoặc những yếu tố văn hóa đặc thù của từng thị trường, kinh nghiệm của con người vẫn đóng vai trò quyết định.

Đó là lý do vì sao những chuyên gia thực chiến không mất giá trị trong thời đại AI. Ngược lại, giá trị của họ có xu hướng gia tăng.

AI phổ cập kiến thức, nhưng không phổ cập khả năng phán đoán

Một trong những tác động lớn nhất của AI là dân chủ hóa tri thức. Những kiến thức từng chỉ dành cho các chuyên gia giờ đây có thể được tiếp cận dễ dàng hơn.

Tuy nhiên, việc có thông tin không đồng nghĩa với việc biết cách sử dụng thông tin. Khi mọi người đều có quyền truy cập vào cùng một công cụ AI, yếu tố tạo nên khác biệt sẽ không còn là lượng kiến thức sở hữu, mà là khả năng đánh giá, lựa chọn và ra quyết định.

Nói cách khác, AI giúp thu hẹp khoảng cách về thông tin nhưng không thể xóa bỏ khoảng cách về năng lực tư duy.

KHI MỌI NGƯỜI ĐỀU CÓ AI, ĐIỀU GÌ TẠO NÊN KHÁC BIỆT?

Đây có lẽ là câu hỏi lớn nhất của thời đại hiện nay.

Nếu một luật sư, bác sĩ, chuyên gia tài chính hay nhà nghiên cứu đều có quyền tiếp cận những công cụ AI mạnh mẽ như nhau, đâu sẽ là lợi thế cạnh tranh?

Câu trả lời nằm ở khả năng kết hợp giữa chuyên môn con người và năng lực AI.

Người chiến thắng trong tương lai không phải là người sử dụng AI nhiều nhất, mà là người biết khai thác AI để khuếch đại năng lực chuyên môn của mình.

Tương tự, doanh nghiệp thành công không phải là doanh nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào AI, mà là doanh nghiệp biết biến AI thành công cụ giúp bảo tồn, phát triển và mở rộng tri thức nội bộ.

KẾT NỐI CÙNG ĐỘI NGŨ CHUYÊN GIA CỦA EDI

Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm các chương trình đào tạo và tư vấn được dẫn dắt bởi đội ngũ giảng viên, trưởng khoa, chuyên gia nghiên cứu giàu kinh nghiệm từ các trường đại học uy tín tại Việt Nam, EDI sẵn sàng đồng hành.

Liên hệ với EDI ngay hôm nay để khám phá những giải pháp đào tạo và phát triển được xây dựng trên nền tảng tri thức, kinh nghiệm và sự thấu hiểu sâu sắc về doanh nghiệp Việt Nam.

Liên hệ tư vấn chương trình đào tạo dành cho doanh nghiệp:

• Fanpage: Công ty Cổ phần Tư vấn và Đào tạo EDI
• Hotline: 0985 56 21 56 
• Email: edivn.vn@gmail.com 
• Website: edivn.vn